Nieuwjaar
Historische context
Nieuwjaar valt elk jaar op 1 januari en is een van de 10 officiële feestdagen. Bedrijven, overheidsdiensten en scholen zijn gesloten.
Nieuwjaar op 1 januari is niet altijd vanzelfsprekend geweest. Tot 1575 begon het nieuwe jaar in de Zuidelijke Nederlanden officieel op Paaszondag, waardoor de jaarwisseling elk jaar op een andere datum viel. Filips II maakte daar een einde aan door 1 januari als vaste startdatum in te voeren. De Gregoriaanse kalender van paus Gregorius XIII in 1582 bevestigde die keuze voor heel Europa. Na de Belgische onafhankelijkheid in 1830 werd 1 januari opgenomen in de eerste lijst van wettelijke feestdagen.
De nieuwjaarsbrief is een typisch Belgische traditie. Kinderen schrijven een brief vol goede voornemens en lezen die voor bij opa en oma, vaak in ruil voor een klein zakcentje. In Wallonië staat het sturen van nieuwjaarskaarten centraal, al wordt die gewoonte steeds zeldzamer. In de Duitstalige Gemeenschap rond Eupen zingen mensen nieuwjaarsliedjes aan de deur van hun buren. In Brussel trekt de jaarlijkse nieuwjaarshow tienduizenden feestvierders.
Regionale tradities
Wallonië
Het sturen van nieuwjaarskaarten is een diepgewortelde traditie. Families bezoeken elkaar de eerste weken van januari voor het traditionele nieuwjaarsbezoek met een kopje koffie en taart.
Vlaanderen
Kinderen schrijven een nieuwjaarsbrief aan hun ouders of grootouders, lezen die voor op nieuwjaarsdag en krijgen in ruil een klein zakcentje. De brief bevat goede voornemens voor het nieuwe jaar.
Eupen
In de Duitstalige Gemeenschap rond Eupen gaan mensen langs bij buren en familie om nieuwjaarsliedjes te zingen, een traditie die steeds zeldzamer wordt.
Oostende
De nieuwjaarsduik in Oostende is de oudste van België en vindt plaats sinds 1987. Meer dan 6.000 deelnemers rennen in gekke kostuums de Noordzee in op nieuwjaarsdag.
Verviers
In Verviers en de provincie Luik eet men op 1 januari zuurkool met een zilveren munt onder het bord voor geluk en voorspoed. De bijgelovigsten dragen die munt het hele jaar bij zich.
Gent
In Gent is "eentje mee suiker" de traditionele nieuwjaarswens. De uitdrukking verwijst naar peperkoek met suikerparels, het traditionele nieuwjaarsgebak. Kinderen kregen vroeger een peperkoekhart van hun peter of meter.
West-Vlaanderen
Nieuwjaarslukken zijn harde boterwafels gebakken in een speciaal lukkenijzer. De naam verwijst naar "geluk". Jules Destrooper uit Lo-Reninge commercialiseerde zijn versie in 1890.